مانیتورینگ شبکه؛ پایش و مدیریت هوشمند زیرساخت شبکه
در شبکه‌های امروزی، مانیتورینگ شبکه به یک بخش مهم از نگهداری زیرساخت تبدیل شده است. فقط راه‌اندازی تجهیزات و اتصال سیستم‌ها به یکدیگر کافی نیست. افزایش تعداد کاربران، سرورها، سرویس‌ها، تجهیزات بی‌سیم و ارتباطات اینترنتی باعث شده کنترل مداوم وضعیت زیرساخت اهمیت بیشتری پیدا کند. مانیتورینگ شبکه به مجموعه‌ای از فرایندها و ابزارها گفته می‌شود که با استفاده از آن‌ها وضعیت تجهیزات، سرویس‌ها، ترافیک و منابع شبکه به‌صورت مستمر بررسی می‌شود. هدف اصلی این کار، شناسایی مشکلات قبل از ایجاد اختلال جدی، افزایش پایداری سرویس‌ها و فراهم کردن اطلاعات دقیق برای تصمیم‌گیری فنی است.
در یک مجموعه سازمانی، استفاده اصولی از مانیتورینگ شبکه باعث می‌شود وضعیت بخش‌های مختلف زیرساخت به‌صورت متمرکز قابل مشاهده باشد. با پیاده‌سازی صحیح سیستم پایش، مدیر شبکه می‌تواند وضعیت اجزای مختلف را در یک داشبورد مشاهده کرده و در صورت بروز مشکل، هشدار مناسب دریافت کند.
اهمیت مانیتورینگ شبکه
در مانیتورینگ شبکه چه چیزهایی بررسی می شود ؟
+ میزان مصرف پهنای باند و ترافیک
یکی از مهم‌ترین بخش‌های نظارت بر شبکه، بررسی میزان مصرف پهنای باند است. ترافیک ورودی و خروجی Interfaceها، مصرف اینترنت، ارتباط بین بخش‌های مختلف و میزان استفاده از لینک‌ها قابل بررسی است.
پارامترهایی مانند Bandwidth، Throughput، Packet Loss، Latency و خطاهای Interface به مدیر شبکه کمک می‌کنند وضعیت ارتباطات را در مانیتورینگ شبکه بهتر تحلیل کند.
+ بازده اپلیکیشن‌ها
گاهی اوقات خود شبکه مشکلی ندارد، اما کاربران یک نرم‌افزار یا سرویس را با کندی تجربه می‌کنند. در چنین شرایطی بررسی عملکرد Application می‌تواند به پیدا کردن ریشه مشکل کمک کند.
بسته به ابزار مورد استفاده، مواردی مانند زمان پاسخ‌گویی، Availability، خطاهای سرویس و ارتباط Application با Server یا Database قابل بررسی است.
+ بازده سرورها در مانیتورینگ شبکه
مصرف CPU، RAM، فضای ذخیره‌سازی، وضعیت دیسک‌ها، Load، دما و سایر شاخص‌های مهم سرورها قابل بررسی است. برای سرورهای لینوکس و ویندوز نیز می‌توان شاخص‌های اختصاصی متناسب با سرویس‌های فعال تعریف کرد.
+ پیکربندی و وضعیت تجهیزات
سوئیچ، روتر، فایروال، اکسس‌پوینت، سرور و سایر تجهیزات می‌توانند تحت پایش قرار بگیرند. وضعیت پورت‌ها، Interfaceها، خطاهای ارتباطی، مصرف منابع و در برخی سامانه‌ها تغییرات پیکربندی نیز قابل ثبت و بررسی است.
مانیتورینگ شبکه چگونه انجام می‌شود؟
Ping و ICMP
SNMP
Syslog
Script و اسکریپت‌های سفارشی
HTTP و HTTPS
سایر روش‌ها
انواع روش‌های مانیتورینگ شبکه
Agent-Based
Agentless
پروتکل‌های مورد استفاده در مانیتورینگ شبکه
در مانیتورینگ می‌توان از پروتکل‌های مختلفی استفاده کرد که هرکدام کاربرد مشخصی دارند.
+ WMI : دریافت اطلاعات از سیستم‌های ویندوزی
+ SNMPv1/v2c/v3 : دریافت اطلاعات عملکرد تجهیزات
+ ICMP : بررسی دسترسی و کیفیت ارتباط
+ Syslog : جمع‌آوری رخدادها و پیام‌های سیستمی
+ SSH : اجرای دستورات و دریافت اطلاعات از سیستم‌های لینوکسی و تجهیزات
+ HTTP/HTTPS : بررسی سرویس‌های وب
+ TCP/UDP : بررسی وضعیت و دسترسی پورت‌ها و سرویس‌ها
+ IPMI : پایش و مدیریت سخت‌افزار سرورها
+ API : دریافت اطلاعات از نرم‌افزارها و سرویس‌های مختلف در مانیتورینگ شبکه
+ Cisco Discovery Protocol ) CDP ) : به اشتراک گذاری اطلاعات بین تجهیزات تحت شبکه سیسکو که به هم لینک مستقیم دارند.
+ IP Flow Information Export ) IPFIX) : اطلاعات جاری را از روترها، سوئیچ‌ها و دیگر تجهیزات شبکه گردآوری می‌کند.
+ JFlow : اختصاصی شرکت جونیپر است و برای نظارت بر روترها و سوئیچ‌های این شرکت به کار می‌رود.
ترکیب صحیح این پروتکل‌ها در مانیتورینگ شبکه باعث می‌شود تصویر کامل‌تری از وضعیت زیرساخت در اختیار مدیر شبکه قرار گیرد.
نرم‌افزارهای مانیتورینگ شبکه
برای اجرای سیستم پایش، ابزارهای متعددی وجود دارد و انتخاب نرم‌افزار باید بر اساس اندازه زیرساخت، نوع تجهیزات، بودجه و نیازهای فنی انجام شود.
+ Zabbix
+ PRTG
+ Nagios
+ Prometheus و Grafana
+ SolarWinds
مراحل اجرای سیستم مانیتورینگ شبکه
مراحل کلی مانیتورینگ شبکه شامل موارد زیر است :
1. شناسایی تجهیزات و سرویس‌های شبکه
2. تعیین پارامترهای موردنیاز برای مانیتورینگ
3. انتخاب نرم‌افزار و روش مناسب
4. نصب و راه‌اندازی سیستم مانیتورینگ
5. اضافه کردن تجهیزات و سرورها
6. پیکربندی Agent یا پروتکل‌های موردنیاز
7. تعریف Threshold و Alert
8. طراحی Dashboard
9. تست هشدارها و صحت اطلاعات
10. بررسی و نگهداری مستمر سیستم
پایش شبکه فقط برای سازمان‌های بسیار بزرگ نیست. شرکت‌های کوچک، دفاتر چند شعبه‌ای، مراکز داده، مجموعه‌های آموزشی، فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهایی که به سرور یا سرویس‌های آنلاین وابسته هستند نیز می‌توانند از پایش متمرکز استفاده کنند.
هرچه تعداد تجهیزات و سرویس‌ها بیشتر شود، بررسی دستی وضعیت آن‌ها دشوارتر خواهد شد. استفاده از ابزارهای مناسب می‌تواند دید یکپارچه‌ای از زیرساخت ایجاد کند و فرایند تشخیص و پیگیری خطاها را ساده‌تر نماید.
مانیتورینگ شبکه یکی از بخش‌های مهم نگهداری و بهینه‌سازی زیرساخت‌های فناوری اطلاعات است. با استفاده از آن می‌توان وضعیت سرورها، سوئیچ‌ها، روترها، فایروال‌ها، لینک‌ها، سرویس‌ها و مصرف منابع را به‌صورت متمرکز بررسی کرد و در زمان مناسب نسبت به مشکلات واکنش نشان داد.
انتخاب نرم‌افزار و روش مناسب باید بر اساس معماری شبکه، تعداد تجهیزات، نوع سرویس‌ها، نیازهای امنیتی و اهداف سازمان انجام شود. استفاده درست از ابزارهایی مانند Zabbix، PRTG، Nagios، Prometheus و Grafana در کنار پروتکل‌هایی مانند SNMP، ICMP و Syslog می‌تواند دید دقیق‌تری از عملکرد زیرساخت ایجاد کند.
در پادفیدار، اجرای سیستم‌های پایش و بررسی زیرساخت با توجه به شرایط واقعی شبکه انجام می‌شود تا شاخص‌های مهم شناسایی، هشدارهای لازم تعریف و اطلاعات مورد نیاز برای نگهداری و توسعه شبکه در اختیار تیم فنی قرار گیرد.